Bogdan Grodzki

Home

Punkt widzenia

My�li

Quotations

Notki

Teksty wybrane

Wiersze

Music

Filmy

Documentaries

Contact

 




 

Lilith

New York City Opera - to scena znana z eksperymentalnej, nowatorskiej, czasem kontrowersyjnej interpretacji nawet wielkich i uznanych dzie�.

l

M�wi si�, �e opery Wagnera s� przeznaczone raczej dla najbardziej wytrwa�ych zagorzalc�w tej sztuki - ci�ka tematyka, ponura muzyka, d�ugi czas trwania cz�ci i ca�ych utwor�w. Na przyk�ad cykl "Pier�cie� Nibelung�w" sk�ada si� z czterech cz�ci po cztery i pi�� godzin ka�da! Oczywi�cie ka�d� z tych cz�ci gra si� w oddzielnym dniu. Polubi�em jednak t� muzyk�, i to bardzo.

Jego muzyka cieszy si� du�� popularno�ci� i ma wielu zagorza�ych wielbicieli. W miejscowo�ci Bayerauth w Niemczech, gdzie wybudowano amfiteatr �ci�le wed�ug wskaza� samego Wagnera, odbywaj� si� co roku festiwale jego muzyki. I cho� bilety s� bardzo drogie, s� wykupywane z kilkultenim wyprzedzeniem! Przekona�em si� o tym sam na w�asnej sk�rze, gdy napisa�em do organizator�w list z pro�b� o poinformowanie mnie mo�liwo�ciach zakupu bilet�w.

"Lilith" okaza�a si� du�o bardziej trudna w odbiorze ni� Wagner. �artowa�em do Jacka na ucho, �e opery wielkiego Niemca to �agodne bajeczki w por�wnaniu z tym dzie�em. Przede wszystkim kompozytorka zastosowa�a ca�� gam� charakterystycznych dla XX wieku �rodk�w ekspresji muzycznej, nie abstrahuj�c oczywi�cie od dysonans�w i kakofonii. Poza tym Drattel u�ywa bliskowschodnich i hebrajskich modalno�ci. Skomplikowane i bogate rytmy taneczne utworu czasem swym szkieletem przypominaj� s�ynne "Bolero" Ravela.

Lilith. Kobieta. Cz�owiek ze swymi marzeniami, pragnieniami posiadania, nienasyceniem, t�sknot�, seksualno�ci�, samo�wiadomo�ci�, wielkim poczuciem b�lu egzystencji. Utw�r zaczyna si� dramatycznym lamentem po stracie bliskiej osoby. Ten lament nie przypomina mi nic wcze�niej znanego. Nawet przejmuj�ca do szpiku ko�ci msza �a�obna "Requiem" Mozarta nie jest chyba a� tak "�a�osna" jak ten szloch z "Lilith". Jedynym gestem jaki mo�e wykona� cz�owiek wra�liwy w takim momencie to schowa� g�ow� w r�kach, co te� czyni� m�czy�ni w czarnych kapeluszach na scenie. Nie musz� chyba dodawa� jak� ma to wymow� tu i teraz - w Nowym Jorku A.D. 2001.

Ca�o�� osadzona jest w �ydowskich realiach. Pojawia si� Lilith o ciemnych w�osach. Zaczyna si� "taniec" pe�en niewyobra�alnych zdarze�, kt�ry w pewnym momencie przybiera form� ekstatycznej orgii. Deborah Drattel wraca do mitologicznych postaci Adama i Ewy. Ale si�ga tak�e archetypu Lilith, kt�ra wed�ug Kaba�y by�a kobiet� Adama przed Ew�. Autorka dr��y relacje mi�dzy tymi postaciami w swym pe�nym dramatycznych napi�� utworze. Recezenta New York Timesa pisze: "Pi�kna, ciemnow�osa kobieta grasuje w�r�d �pi�cych par. Po cichu przesuwa si� od jednego m�czyzny do drugiego, podnosi ich do g�ry w powtarzaj�cej si� pantonimie gwa�tu m�czyzny przez kobiet�".

W roli Ewy wyst�puje Lauren Flanigan (sopran), a w roli Lilith - Beth Clayton (alt) - premiera w City Opera. Flanigan, kt�ra jest gwiazd� tej opery od d�u�szego czasu m�wi o Clayton, �e w "Beth znaleziono osob�, kt�ra ma t� sam� intensywno�� artystyczn� na scenie jak ona sama". I rzeczywi�cie - do tej roli potrzebna jest �piewaczka z krwi i ko�ci, bowiem rola Lilith z pewno�ci� nie nale�y do naj�atwiejszych.

Bogdan Grodzki

http://www.nycopera.com/