|
Lilith
New
York City Opera - to scena znana z eksperymentalnej, nowatorskiej,
czasem kontrowersyjnej interpretacji nawet wielkich i uznanych
dzie�.

M�wi si�, �e opery Wagnera s� przeznaczone raczej dla najbardziej
wytrwa�ych zagorzalc�w tej sztuki - ci�ka tematyka, ponura
muzyka, d�ugi czas trwania cz�ci i ca�ych utwor�w. Na przyk�ad
cykl "Pier�cie� Nibelung�w" sk�ada si� z czterech cz�ci
po cztery i pi�� godzin ka�da! Oczywi�cie ka�d� z tych cz�ci
gra si� w oddzielnym dniu. Polubi�em jednak t� muzyk�, i
to bardzo.
Jego muzyka cieszy si� du�� popularno�ci� i ma wielu zagorza�ych
wielbicieli. W miejscowo�ci Bayerauth w Niemczech, gdzie
wybudowano amfiteatr �ci�le wed�ug wskaza� samego Wagnera,
odbywaj� si� co roku festiwale jego muzyki. I cho� bilety
s� bardzo drogie, s� wykupywane z kilkultenim wyprzedzeniem!
Przekona�em si� o tym sam na w�asnej sk�rze, gdy napisa�em
do organizator�w list z pro�b� o poinformowanie mnie mo�liwo�ciach
zakupu bilet�w.
"Lilith" okaza�a si� du�o bardziej trudna w odbiorze ni�
Wagner. �artowa�em do Jacka na ucho, �e opery wielkiego Niemca
to �agodne bajeczki w por�wnaniu z tym dzie�em. Przede wszystkim
kompozytorka zastosowa�a ca�� gam� charakterystycznych dla
XX wieku �rodk�w ekspresji muzycznej, nie abstrahuj�c oczywi�cie
od dysonans�w i kakofonii. Poza tym Drattel u�ywa bliskowschodnich
i hebrajskich modalno�ci. Skomplikowane i bogate rytmy taneczne
utworu czasem swym szkieletem przypominaj� s�ynne "Bolero" Ravela.
Lilith. Kobieta. Cz�owiek ze swymi marzeniami, pragnieniami
posiadania, nienasyceniem, t�sknot�, seksualno�ci�, samo�wiadomo�ci�,
wielkim poczuciem b�lu egzystencji. Utw�r zaczyna si� dramatycznym
lamentem po stracie bliskiej osoby. Ten lament nie przypomina
mi nic wcze�niej znanego. Nawet przejmuj�ca do szpiku ko�ci
msza �a�obna "Requiem" Mozarta nie jest chyba a� tak "�a�osna" jak
ten szloch z "Lilith". Jedynym gestem jaki mo�e wykona� cz�owiek
wra�liwy w takim momencie to schowa� g�ow� w r�kach, co te�
czyni� m�czy�ni w czarnych kapeluszach na scenie. Nie musz�
chyba dodawa� jak� ma to wymow� tu i teraz - w Nowym Jorku
A.D. 2001.
Ca�o�� osadzona jest w �ydowskich realiach. Pojawia si�
Lilith o ciemnych w�osach. Zaczyna si� "taniec" pe�en niewyobra�alnych
zdarze�, kt�ry w pewnym momencie przybiera form� ekstatycznej
orgii. Deborah Drattel wraca do mitologicznych postaci Adama
i Ewy. Ale si�ga tak�e archetypu Lilith, kt�ra wed�ug Kaba�y
by�a kobiet� Adama przed Ew�. Autorka dr��y relacje mi�dzy
tymi postaciami w swym pe�nym dramatycznych napi�� utworze.
Recezenta New York Timesa pisze: "Pi�kna, ciemnow�osa kobieta
grasuje w�r�d �pi�cych par. Po cichu przesuwa si� od jednego
m�czyzny do drugiego, podnosi ich do g�ry w powtarzaj�cej
si� pantonimie gwa�tu m�czyzny przez kobiet�".
W roli Ewy wyst�puje Lauren Flanigan (sopran), a w roli
Lilith - Beth Clayton (alt) - premiera w City Opera. Flanigan,
kt�ra jest gwiazd� tej opery od d�u�szego czasu m�wi o Clayton,
�e w "Beth znaleziono osob�, kt�ra ma t� sam� intensywno��
artystyczn� na scenie jak ona sama". I rzeczywi�cie - do
tej roli potrzebna jest �piewaczka z krwi i ko�ci, bowiem
rola Lilith z pewno�ci� nie nale�y do naj�atwiejszych.
Bogdan Grodzki
http://www.nycopera.com/
|