Bogdan Grodzki

Home

Punkt widzenia

My�li

Quotations

Notki

Teksty wybrane

Wiersze

Favorite Music

Filmy

Contact

Dialog




 

PiS - Spieprzaj dziadu!

Senat Uniwersytetu Warszawskiego wyda� o�wiadczenie ostrzegaj�ce przed zagro�eniami dla demokratycznego pa�stwa prawnego, krytykuj�c m.in. instrumentalne traktowanie prawa, zaw�aszczanie instytucji publicznych przez rz�dz�ce partie, ideologizacj� stosunk�w spo�ecznych i gospodarczych, ograniczanie niezale�no�ci medi�w i kszta�t procesu lustracyjnego.

"Nar�d nie zas�uguje na takie traktowanie, kt�rego jeste�my �wiadkami w ostatnich dniach. Chcia�by z szacunkiem patrze� na parlament i parlametarzyst�w, na polityk�w i sprawuj�cych w��dz�. Zostali�cie wybrani przez nar�d, kt�ry was rozliczy z tego, czy spe�nili�cie jego oczekwania, czy - przeciwnie - zawiedli�cie. Nie dopu�cie do tego, �eby nar�d musia� was odrzuci�."
- Kard. Stani�aw Dziwisz 23 wrze�nia w homilii na rynku w Piotrkowie Trybunaslkim

Opera za trzy grosze
Koalicja na trzy i p� roku przetrwa�a trzy i p� miesi�ca

Polityka jest dziedzin� do�� relatywnych ocen i zmiennych uk�ad�w - zgoda. Problem PiS-u polega jednak na tym, �e ka�dy ostry wira� Jaros�aw Kaczy�ski kwituje solennymi zapewnieniami, �e obrana koncepcja jest jedyn� mo�liw�, zbawienn� dla Polski i �e odt�d zacznie si� spokojna praca dla poprawy stanu pa�stwa i jako�ci �ycia obywateli. Mimo tych nieustannych meandr�w Prawo i Sprawiedliwo�� trzyma�o si� dot�d nie�le w sonda�ach, ale jest do�� prawdopodobne, �e nadchodzi - czy te� mo�e w�a�nie nadszed� - moment, w kt�rym cierpliwo�� wyborc�w si� sko�czy. Jak d�ugo mo�na redukowa� polityk� do personalno-partyjnych roszad, kt�re pono� umo�liwiaj� jaki� mityczny wielki prze�om?

Prawnie i sprawiedliwie
Po wyroku w sprawie niekonstytucyjno�ci uchwa�y o komisji bankowej

Po prostu w pa�stwie prawa wydawanie pewnych akt�w normatywnych jest niedopuszczalne; nie mo�e te� by� w nim zgody na dowolno�� dzia�a� organ�w w�adzy publicznej. To istotna zasada, kt�r� wszyscy politycy powinni si� przejmowa�. Nie zawsze, co wida�, chc�, ale powinni przynajmniej wiedzie�, �e ona jest i �e powinni si� jej trzyma�.

Miniony rok, od kiedy w�adz� w Polsce obj�li kontynuatorzy - w ich w�asnym tylko mniemaniu - obozu pi�sudczykowskiego i autentyczni spadkobiercy ONR, co spowodowa�o uwstecznienie ca�ego �ycia publicznego, sprawi�, �e przes�anie polityczne i ideowe Giedroycia i Mieroszewskiego odzyska�o niestety w ca�ej pe�ni sw� dawn� celno�� i ostro��.
Z "Kultur�" w IV RP
Przes�anie Giedroycia i Mieroszewskiego - nieodrobiona lekcja demokracji

"Spieprzaj, dziadu!" albo "jest pan zerem" - s�owa wypowiedziane przez Lecha Kaczy�skiego podczas spotkania wyborczego na warszawskiej Pradze w 2002 (przed 2. tur� wybor�w prezydenta miasta sto�ecznego Warszawy).
Pe�na wersja wypowiedzi �wczesnego kandydata na prezydenta m st. Warszawy brzmia�a: "Panie, spieprzaj Pan!
Spieprzaj, dziadu!" - Rzeczpospolitej 5 listopada 2002.

Lech Kaczy�ski ma wybi�rcze podej�cie do rzeczywisto�ci - jego "Spieprzaj, dziadu!" albo "jest pan zerem" - widocznie ch�tnie by pu�ci� w niepami��, ale jednocze�nie jest bardzo wra�liwy na s�owa skierowane pod jego adresem jak np. "kartofel" przez niemieck� gazet� - za kt�re tak si� obrazi�, �e nie zawacha� si� narazi� dobrych stosunk�w z Niemcami i nie pojacha� na wa�ne spotkanie z Kanclerzem Niemiec.

Sami swoi - Micha� Zieli�ski
Bardzo niedobr� polsk� tradycj� sta�a si� powyborcza wymiana kadr urz�dniczych. Kiedy dotyczy to stanowisk cho�by w minimalnym stopniu politycznych, mo�na to usprawiedliwia� konieczno�ci� realizacji programu wyborczego czy wizji politycznej rz�dz�cej partii. Takiego uzasadnienia nie da si� jednak odnie�� do funkcji techno- i biurokratycznych. Tutaj zmiany kadrowe maj� bardzo wyra�ny posmak "skoku na kas�" i wynagradzania pa�stwowymi posadami dzia�aczy partyjnych.

PiS, kt�ry szed� do wybor�w z has�ami "taniego pa�stwa" administrowanego przez uczciwych fachowc�w, w upartyjnieniu posad prze�cign�� nawet SLD. Kolejnym tego przyk�adem jest odwo�anie prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia Jerzego Millera. Wszyscy, ��cznie z ministrem zdrowia Zbigniewem Relig�, przyznaj�, �e by� bardzo dobrym zarz�dc� 40-miliardowego funduszu. To jednak nie wystarczy�o. Nie by� "nasz"! A rz�dzi� (i dzieli� publiczne pieni�dze) musz� "sami swoi".

W sprawie zmian w Teatrze Wielkim-Operze Narodowej - List polskich intelektualistow przeciw rozgrywkom politycznym w sferze kultury

 

�lepe zau�ki historii - Abp J�zef �yci�ski
Gorzkie s�owa o obcej mowie barbarzy�c�w, kt�rej nieznane s� subtelno�ci trybu warunkowego, pojawia�y si� w strofach Herberta zar�wno w czasach stalinowskich, jak i w stanie wojennym. Nawet w naj�mielszej wyobra�ni nie spos�b by�oby jednak przewidzie�, �e jego oceny zachowaj� aktualno�� w realiach wolnej Polski.

to niebo m�wi obc� mow�
to barbarzy�ski okrzyk trwogi
kt�rego nie zna twa �acina
Zbigniew Herbert, "Do Marka Aurelego"

Czym t�umaczy� to, �e mi�o�nicy "obcej mowy" potrafi� obecnie tropi� zdrajc�w w �rodowiskach, kt�re wcze�niejsze pokolenia uwa�a�y za wz�r duchowej niez�omno�ci? Gdzie szuka� korzeni radykalizmu, kt�ry pozwala ubli�a� osobom prze�ladowanym za �ycia przez budowniczych PRL i posuwa� arogancj� do �rodk�w dzia�ania tak �enuj�cych, jak propozycja po�miertnego odbierania odznacze�?

 

Jeszcze nowszy pocz�tek - Marcin Kr�l
Na czym polega ten tajemniczy mechanizm, nazwany ju� masochizmem narodowym, kt�ry sprawia, �e polscy politycy i publicy�ci chc� zniszczy� wszystkie autorytety i to w�wczas, kiedy tak wiele uwagi po�wi�ca si� wykazaniu, �e Polska jest duchowo pot�na, a jej historia powinna by� �r�d�em postaw prospo�ecznych?

Poniewa� nie ma na to jednej odpowiedzi, bior� pod uwag� kilka ewentualno�ci sprawiaj�cych, �e to nie Niemiec pluje nam w twarz, tylko my sami sobie.


Nie krzywdzi�!
List cz�onk�w Komitetu Helsi�skiego w Polsce


Lepper idzie!
Zanim przewodnicz�cy Samoobrony zostanie wicepremierem - (czyli spe�nione proroctwa)

Co mo�e ��czy� Jaros�awa Kaczy�skiego i Andrzeja Leppera? Chyba tylko (a mo�e a�?) dwie sprawy: obaj generalnie neguj�, cho� z nieco r�nych powod�w, to, co sta�o si� w Polsce po 1989 r., i obaj wykazuj� sk�onno�� do modelu pa�stwa socjalno-paternalistycznego, silnego g��wnie si�� swych instytucji. Co mo�e z tego wynikn�� dla zwyk�ych Polak�w? W najlepszym razie: gospodarczo-modernizacyjny zast�j na kilka lat.
Krzysztof Koz�owski, Wojciech Pi�ciak /2006-04-24

.

rys. M. Owczarek
"To diametralnie inne uj�cie rzeczywisto�ci, to teatr �ycia spo�ecznego, �wiat intryg, ��dzy w�adzy i�pieni�dzy, bezwzgl�dnej walki o�wp�ywy. Ludzie pokazani s� tutaj niemal jak stado zoologicznych okaz�w. Zaczyna si� scen� groteskow�: w�pustym gmachu sejmu pies wlaz� na krzes�o marsza�ka i�wyje przera�liwie. Tytu�owy bohater ob�askawia psa, a�zyskawszy jego zaufanie - bezwzgl�dnie t�ucze wyci�gni�tym ze spodni paskiem. To obrazowy skr�t politycznych metod bohatera. P�niej jeszcze raz poskramia psy, manifestuj�c w�ten spos�b wrogom i�zwolennikom w�asn� si��. On, prezes partii ch�opskiej, doprowadza rz�d do upadku i�sam (...) legalnie - a jak�e! - obejmuje w�adz�.

Jest on klasycznym chamem, kt�ry dochrapa� si� pozycji, nikt i�nic si� dla niego nie liczy poza nim samym; ulega z�udzeniu, �e od niego wszystko si� zaczyna. (...) W�adza jest dla niego wy��cznie gr� si�, mo�liwo�ci� manipulowania lud�mi jak marionetkami. Nie ma �adnej koncepcji pa�stwa, ideologii, warto�ci - chce jedynie w�adzy, niczego wi�cej. By� premierem, prezydentem - >to dobre jest<, jak powtarza. Aby zdoby� upragnion� pozycj�, pos�uguje si� prowokacj�, szanta�em, otwarcie kupuje swoich wrog�w. W�kluczowym momencie przesilenia parlamentarnego wyci�ga gruby portfel, odpowiednik dzisiejszej teczki, w�kt�rym >ma haka< na ka�dego. Gro�b� i�szanta�em zmusza do uleg�o�ci.

Przyczyn� jego sukces�w jest nie tylko jego si�a, ale r�wnie� s�abo�� i�kompletny rozk�ad politycznych elit. G��wny jego oponent i�zarazem p�niejszy sojusznik pokazany jest jako zidiocia�y arystokrata wierz�cy w�swoj� szlachetno��, misj� dziejow� i�pos�annictwo (...). To w�a�nie tacy zdegenerowani arystokraci, endeccy p�inteligenci, skorumpowani socjali�ci-posiadacze bank�w robi� mu miejsce. A�on sam dobrze wie, �e w�decyduj�cej chwili wa�niejszy dla nich oka�e si� w�asny hotel, bank, maj�tek ziemski ni� dobro ojczyzny, o�kt�rym nikt tu nie my�li".


O kim mowa w tym nieco przyd�ugim, ale jak�e soczystym cytacie?

Nie, nie o Andrzeju Lepperze. Bohaterem tej recenzji (opublikowanej w teatralnym pi�mie "Didaskalia" w 1999 r.) jest posta� fikcyjna: Mateusz Bigda, tytu�owa posta� z mi�dzywojennego dramatu politycznego Juliusza Kaden-Bandrowskiego "Bigda idzie!".

Granica przyzwoito�ci

Na razie rol�, jak� w latach 20. minionego wieku spe�niali pisarze polityczni, wype�niaj� u nas lepiej czy gorzej media. W ostatnich dniach to one dokonuj� kolejnych wiwisekcji Andrzeja Leppera jako przysz�ego wicepremiera. Dziwna to wiwisekcja, cz�sto ambiwalentna: Lepper raz troch� imponuje, bo niemal si�� wdziera si� do rz�du, to zn�w budzi strach, bo jednak, b�d� co b�d�, dot�d nie zdarzy�o si�, aby kto� trzykrotnie skazany prawomocnymi wyrokami za przest�pstwa z winy umy�lnej (czyli kto�, komu prawo zabrania dost�pu do tajemnicy pa�stwowej) mia� wsp�rz�dzi� krajem.

Czy tak rzeczywi�cie b�dzie? Tego wci�� nie wiadomo i ci�gle jest to wr�enie z fus�w: pr�ba interpretowania konglomeratu deklaracji i ich zaprzecze�, niespodziewanych wyzna� i nieustannego lawirowania. Zw�aszcza �e po��czone si�y dw�ch partii - tej odwo�uj�cej si� do prawa i sprawiedliwo�ci oraz tej polegaj�cej na autorytarnej w�adzy swego przyw�dcy - nie daj� parlamentarnej wi�kszo�ci: 156 pos��w PiS-u� i 55 Samoobrony to dopiero 206 mandat�w, gdy potrzeba ich 231.
Fa�sz sytuacji wychwytujemy zazwyczaj ju� po kilku dniach czy tygodniach. Gro�niejszy wydaje si� fa�sz przes�anek, na kt�rych opiera si� polityczne rozumowanie obozu Jaros�awa Kaczy�skiego z wszystkimi jego "lepperowskimi" konsekwencjami. PiS i jego prezes g�osz� nie od dzi� tez�, �e je�li wygrywa si� wybory (mniejsza, jak� wzgl�dn� wi�kszo�ci�), to znaczy, �e wyborcy upowa�nili zwyci�zc�w do sprawowania w�adzy w�a�ciwie w spos�b dowolny. Mo�na wi�c walczy� ,,na no�e" z dotychczasowymi partnerami politycznymi b�d� brata� si� z tymi, kt�rymi jeszcze wczoraj pogardzali�my (co ciekawe, z sonda�y wynika, �e zdaniem wi�kszo�ci ankietowanych Polak�w tak daleko mandat wyborczy nie si�ga).

Id�c takim tropem, PiS doszed� do wniosku, �e Polsk� zmienia� mo�e, r�wnie� moralnie (co oznacza: w sferze kultury i etyki politycznej), tak�e Andrzej Lepper. Dok�adniej: Lepper i jego ludzie, wierni i barwni.

Zaiste, czy nie ma ju� granic przyzwoito�ci? Czy nie istnieje ju� �adna, cho�by niewielka granica przyzwoito�ci, kt�rej przekracza� si� nie godzi? Czy je�eli politycy przekrocz� i t�, nie utwierdz� tym samym obywateli w przekonaniu, �e w�a�ciwie wszystko mo�na? Bo, w gruncie rzeczy, PiS m�g�by teraz r�wnie dobrze zawrze� koalicj� z SLD. W czym gorszy jest Wojciech Olejniczak i jego partia od Andrzeja Leppera, by�ego dzia�acza PZPR i szefa Samoobrony, o kt�rej jeszcze niedawno lider PiS-u m�wi�, �e ma dowody, i� za jej powstaniem sta�y tak�e dawne esbeckie sitwy?

Koniec idei IV RP

By� mo�e Jaros�aw Kaczy�ski - skoncentrowany na szukaniu tych brakuj�cych 25 g�os�w do wi�kszo�ciowej koalicji - nie zauwa�a tego, �e zapraszaj�c do rz�dzenia politycznego i etycznego nihilist�, stawia pod znakiem zapytania ca�� ideow� legitymizacj� projektu "IV Rzeczypospolitej". Bo czy rozlicza� postkomunist�w i �ciga� ludzi skorumpowanych ma - tak�e - wicepremier Lepper, by�y cz�onek PZPR, cz�owiek skonfliktowany z prawem, wobec kt�rego formu�owane s� (przez jego dawnych koleg�w z Samoobrony) zarzuty o korupcj� polityczn�?

Jaros�aw Kaczy�ski odpowiada na to rytualnie, �e ,,nie mia� wyboru" i do sojuszu takiego zosta� zmuszony przez Platform� Obywatelsk�.

Czy s�owa takie nie s� ucieczk� przed odpowiedzialno�ci�? Czy lider PiS-u, kt�ry obiecywa� moraln� sanacj�, nie zauwa�a, �e za nasze post�powanie odpowiedzialno�� ponosimy my sami, a nie nasi przeciwnicy? I �e zawsze jest jaki� wyb�r, przyj�cie za� optyki determinizmu politycznego (,,nie mia�em wyboru") zakrawa na cynizm kamuflowany pragmatyzmem.

Przypomnijmy, �e nie kto inny, ale Wojciech Jaruzelski ca�� sw� obron� opiera na powtarzaniu: "By�em zmuszony wybra� mniejsze z�o". I przypomnijmy, �e nie wolno, nawet b�d�c politykiem, czyni� �wiadomie z�a, nawet tego ,,mniejszego". Co odnosi si� tak�e do takich polityk�w, jak J�zef Pi�sudski, kt�rego majowy zamach stanu w 1926 r. tak g��boko podzieli� kiedy� Polak�w na dwa wrogie obozy.

Oczywi�cie, te sytuacje historycznie s� niepor�wnywalne. Ale pewien spos�b my�lenia politycznego i usprawiedliwiania swoich poczyna� niestety si� powtarza. Nie, obecny (ci�ki) kryzys polskiej polityki raczej nie powinien przerodzi� si� w dramat - cho� ciarki przechodz� po plecach, gdy, wy��czywszy wieczorne wiadomo�ci z Polski z Lepperem w centrum uwagi, si�gnie si� po polityczn� biografi� Aleksandra �ukaszenki [patrz "TP" z 19 marca br. - red.].

Tak czy inaczej, Polska z Lepperem w roli wicepremiera straci nie tylko czas, ale tak�e szans� na gospodarcz� i spo�eczn� modernizacj�, kt�r� daje obecno�� w Unii Europejskiej. Straci� mo�e tak�e PiS, brn�c w coraz wi�ksze dialektyczne sprzeczno�ci. Jak mo�na, b�d�c Jaros�awem Kaczy�skim, przywi�zywa� tak wielk� wag� do stanowiska prezydenta RP i r�wnocze�nie prawie uniemo�liwia� Lechowi Kaczy�skiemu, aby zaistnia� jako prezydent? Jak mo�na chwali� si� premierem Kazimierzem Marcinkiewiczem i jego ministrami - tak dalece, �e nie dopuszcza si� my�li o jego dymisji - a r�wnocze�nie z zimn� krwi� planowa� psucie tego rz�du, b�d�cego, jakby nie by�o, jednym z nielicznych dzi� atut�w PiS-u?

Za wszystko zap�aci rz�d

Bo to Kazimierz Marcinkiewicz - cz�owiek niedawno nieznany, kt�ry ju�-ju� otar� si� o szans� bycia politykiem z prawdziwego zdarzenia (a nie tylko z przemijaj�cego sonda�u) - ma teraz p�aci� dorobkiem swego p�rocza polityczny haracz na rzecz uk�adu, kt�ry jest mu obcy.

Bo zmierzamy do nowego uk�adu. Nie, nie os�awionego ,,czworoboku" (mafijno--biznesowo-polityczno-specs�u�bowego), o kt�rym tyle m�wili politycy PiS, a kt�ry jest do tego stopnia gro�ny, �e nie do wytropienia mimo p�rocznych ju� wysi�k�w. Uk�ad nowy i realny - to taki uk�ad graczy politycznych, kt�ry pr�dzej czy p�niej wymyje z rz�du to, co warto�ciowe. Chodzi nie tylko o sfer� gospodarcz� (gdzie pozytywn� "twarz�" rz�du jest Zyta Gilowska), ale tak�e o zagraniczn�, kt�ra od 1 maja 2004 r. przek�ada si� bezpo�rednio na polityk� krajow�.

Je�eli zatem odejdzie z rz�du minister spraw zagranicznych Stefan Meller, to zast�pi� go mo�e jedynie minister Radek Sikorski (innych polityk�w, kt�rzy mog� by� kim� wi�cej ni� tylko "administratorami" spraw zagranicznych, a nie kreatorami nowych idei - nie wida�). Ale Sikorskiego nie b�dzie mia� kto zast�pi� w ministerstwie obrony. Je�li proces ten dotknie r�wnie� resorty gospodarcze (do oddania Samoobronie czy komu� innemu s� podobno ministerstwa rolnictwa, gospodarki, transportu i pracy), to do jesieni wzbierze fala niech�ci i zawodu tak�e na wsi. Tak�e w Prawie i Sprawiedliwo�ci. Bo np. mechanizm dop�at unijnych, uruchomiony przez ministra rolnictwa Olejniczaka (SLD), zosta� w tym roku popsuty przez ministra Krzysztofa Jurgiela. A co b�dzie za rz�d�w ministra Leppera? Zreszt�, gdy zacznie by� �le, koalicjanci PiS-u i tak uciekn� z pok�adu, demagogicznie rozdymaj�c przedtem projekt wydatk�w bud�etowych na 2007 r.

Na razie jest rok 2006 - i jesienne wybory samorz�dowe. Do jesieni Samoobrona mo�e porz�dzi� spokojnie, aby jak najwi�cej zyska� w wyborach samorz�dowych. A potem? Potem mo�na stworzy� w Sejmie front ,,kto �yw przeciw PiS", obali� konstytucyjnie rz�d, powo�uj�c za zgod� PO i SLD nowy, z kim� w rodzaju Belki jako premierem, uspokoi� przez p� roku sytuacj�, a potem rozpisa� nowe wybory parlamentarne. A Jaros�aw Kaczy�ski, jak niegdy� premier Jan Olszewski, powie: ,,Chcia�em dobrze, mia�em �wietny plan, ale mi nie dali" - i schroni si�, by odbudowywa� sw� pozycj�, pod skrzyd�a Pa�acu Prezydenckiego.

Oczywi�cie, to tylko jeden z mo�liwych scenariuszy.

A je�li jednak nie dojdzie do rz�d�w Samoobrony i PiS? W�wczas powinno si� usilnie namawia� Platform�, aby przynajmniej ona pierwsza zakopa�a top�r wojenny i wspar�a wszystko, co rozs�dne w programie i w rz�dzie PiS-u. Mo�e to nadal opcja nierealna, ale niew�tpliwie jedyna sensowna. To banalne, ale wygra ostatecznie ten, kto potrafi nie tyle walczy�, co zrobi� co� dobrego dla tego kraju.

Bigda idzie!

Kaden-Bandrowski, dzi� zapomniany, w okresie mi�dzywojennym by� jednym z najpoczytniejszych powie�ciopisarzy, g��wnie dzi�ki ksi��kom spo�eczno-politycznym o Polsce, pisanym sercem i gorycz�, kt�re �ci�ga�y na jego g�ow� ataki i prawicy, i lewicy. Ten zagorza�y pi�sudczyk - by�

adiutantem Pi�sudskiego i publicystycznym "rzecznikiem" obozu legionowego - tak pisa� w 1944 r., na kilka miesi�cy przed �mierci� (zginie w Powstaniu Warszawskim) w li�cie do brata o Polsce mi�dzywojennej: "Gdy s�ucham o tzw. demokracji parlamentarnej, rzyga� mi si� chce". Obrzydzenie wywo�ywa�o w nim wspomnienie mi�dzywojennych polityk�w podobnych do fikcyjnego Mateusza Bigdy.

Ta Polska, kt�ra niepodleg�o�� odzyska�a w 1989 r., nie doczeka�a si� jeszcze swojego Kadena-Bandrowskiego, kt�ry literacko sportretowa�by nasze aktualne �ycie polityczne.

Ale, najwyra�niej, wszystko jeszcze przed nami.